Nghị Luận Xã Hội Là Gì?
Nghị luận xã hội là những bài văn nêu ý kiến của bản thân về một vấn đề của xã hội. Đề tài của dạng bài nghị luận xã hội vì thế rất rộng. Đó có thể vấn đề về tư tưởng, đạo lí, một lối sống đẹp, một hiện tượng tích cực hoặc tiêu cực trong cuộc sống hàng ngày, vấn đề vừa nổi cộm trong cộng đồng...
Một bài viết nghị luận xã hội cần phải trình bày rõ nội dung, bản chất của sự việc, hiện tượng, hoặc ý nghĩa của đối tượng bàn luận. Qua đó, người viết sẽ phải bày tỏ rõ thái độ bản thân, ý kiến về mặt sai, mặt đúng, hạn chế hay tích cực của vấn đề đó. Điều này được thể hiện qua các luận điểm, luận cứ, qua đó thuyết phục được người đọc, người nghe.
Các Dạng Bài Nghị Luận Xã Hội Thường Gặp
Các dạng bài tập nghị luân xã hội có hai dạng chính.
1. Nghị luận về một hiện tượng đời sống
Với dạng bài này, học sinh cần trả lời được những câu hỏi sau :
- Hiện tượng cần bàn luận là hiện tượng nào?
- Đó là hiện tượng tích cực trong đời sống hay hiện tượng mang tính chất tiêu cực, đang bị xã hội lên án, phê phán?
- Có bao nhiêu ý cần triển khai trong bài viết ?
- Mối quan hệ giữa các ý như thế nào?
Hiện nay, các dạng đề bài thường sẽ nêu các hiện tượng đời sống thông qua hình ảnh hoặc một đoạn văn. Nhiệm vụ của học sinh chính là nêu ra được hiện tượng đó và trình bày quan điểm của mình. Chính vì thế, khi gặp dạng bài này, các em nên xác định rõ nội dung, thông điệp được hướng đến để rút ra vấn đề cần nghị luận.
2. Nghị luận về một tư tưởng đạo lý
Đây cũng là một trong các dạng đề thường gặp khi làm bài thi. Thông thường, đề bài nghị luận xã hội về một vấn đề tư tưởng đạo lý sẽ tập trung vào các vấn đề như :
- Tư tưởng mang tính nhân văn, đạo đức (lòng vị tha, sự tử tế...).
- Tư tưởng, hành động phản cảm, phản nhân văn (ích kỷ, vô cảm, thù hận, dối trá…).
- Nghị luận về quan điểm có tính chất đối thoại, bàn luận, trao đổi.
 |
| Đề thi vào THPT Thành phố Hồ Chí Minh năm học 2019-2020 |
Các dạng bài tập nghị luận xã hội về một tư tưởng đạo lý thường sẽ được thông qua một đoạn văn, một trích đoạn thơ. Do vậy, các em nên đọc kỹ đề, phân tích đề thật kỹ, tập trung vào những từ khóa, từ then chốt mang ý nghĩa của cả đoạn, sau đó xác định luận điểm cho toàn bài.
Bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống sẽ khác với bài nhị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lý về xuất phát điểm và lập luận. Bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống sẽ xuất phát từ thực tế đời sống mà bày tỏ thái độ, quan điểm và lập luận. Trái lại, bài nghị luật về một vấn đề tư tưởng, đạo lý sau khi giải thích, phân tích, lại vận dụng sự thật đời sống để chứng minh, trở lại khẳng định hay phủ định về vấn đề tư tưởng ấy. ( Trích " Ôn tập Ngữ Văn 9- NXB Giáo Dục, Lê Văn Long chủ biên)
Những Lưu Ý Khi Viết Bài Nghị Luận Xã Hội
Dù là một dạng bài mang tính gợi mở rất cao, tuy nhiên, chỉ cần lưu ý 4 điểm sau, các em có thể chủ động xử lý tất cả các dạng bài tập.
1. Đọc kỹ nội dung của đề
Đây là bước cực kỳ quan trọng. Dù là dạng nghị luận xã hội nào, đề bài dạng mở hay đóng thì đây vẫn là bước tiên quyết khi làm bài. Các em cần xác định rõ nội dung của đề, từ đó rút ra được luận điểm để làm cho toàn bộ bài. Việc xử lý tốt đề bài cũng giúp các em xác định giới hạn của đề, tránh bài viết lan man, xa rời thực tế.2. Lập dàn ý và phân chia các luận điểm
Một bài viết hay trước hết phải có bố cục hợp lý. Các em nên dành 5-10 phút để lập dàn bài hoàn chỉnh trước khi bắt tay vào làm bài. Bước này cũng sẽ giúp các em không bị trùng lặp ý, đoạn văn được phân chia mạch lạc hơn. Ví dụ, bài văn nghị luận xã hội về một tư tưởng, đạo lý phải đảm bảo dàn ý như sau- Giải thích tư tưởng đạo lý
- Bình luận, chứng minh tư tưởng đạo lí, phê phán những biểu hiện sai lệch liên quan đến vấn đề
- Bài học rút ra
- Thực trạng
- Nguyên nhân
- Tác hại/tác dụng
- Giải pháp, bài học
3. Lựa chọn dẫn chứng
Đây là một trong những bước quan trọng mà các em có thể bỏ qua trong quá trình làm bài. Luận điểm là then chốt, nhưng dẫn chứng cũng cần phải rõ ràng mới làm cho bài văn có sức thuyết phục. Dẫn chứng phải tiêu biểu, cụ thể, không nên lựa chọn dẫn chứng không xác minh được (như bạn em, bố em, hàng xóm... Các em cũng không nên lựa chọn dẫn chứng chung chung mà không gắn với sự kiện hay hành động cụ thể. Đặc biệt, học sinh không nên lựa chọn dẫn chứng từ tác phẩm văn học, vì tác phẩm văn học thường là sản phẩm hư cấu.Để làm tốt việc này, ngoài việc học tập, các em cũng nên theo dõi các phương tiện truyền thông, cập nhật những thông tin mới hàng ngày. Điều này sẽ giúp các em hình thành tư duy, quan điểm, cũng như có những dẫn chứng thuyết phục hơn.
4. Trình bày luận điểm
Khi phải trình bày về quan điểm gây tranh cãi, có tính đối thoại, học sinh nên trả lời sự lựa chọn của mình ngay ở mở bài. Điều đó sẽ giúp các em xác định rõ quan điểm của mình, qua đó trình bày ý tứ mạch lạc, đơn giản hơn.Một lưu ý nữa là phần bài học rút ra, các em không nên để vào phần kết bài. Đây là một trong những lỗi học sinh thường mắc phải. Một đoạn văn nhỏ ở cuối thân bài về bài học rút ra sẽ giúp các em ghi điểm tốt hơn. Phần kết bài nên ngắn gọn, mang tính chất gợi mở hơn.
Trên đây là những lưu ý cho các em khi viết bài nghị luận xã hội. Chúc các em làm bài thật tốt!
Blog phamthanhhaithcsll.blogspot.com Các bạn ơi nếu sử dụng bài viết nhớ ghi rõ nguồn phamthanhhaithcsll.blogspot.com hoặc Phạm Thanh Hải nhé, xin cảm ơn
0 nhận xét:
Đăng nhận xét